Cechy mierzone przez MBTI mają swoje korzenie w biologii, ale nie są sztywno ustalone. Zrozumienie swoich preferencji to pierwszy krok do pracy nad rozwijaniem innych aspektów swojej osobowości. Dzięki świadomości, pracy nad sobą i doświadczeniom życiowym można poszerzać zakres swoich umiejętności, stawać się bardziej elastycznym i równoważyć różne cechy. W ten sposób, choć MBTI wskazuje na pewne naturalne predyspozycje, nie oznacza to, że nie mamy wpływu na to, jak się rozwijamy.
Cechy osobowości: wrodzone czy nabyte?
MBTI opiera się na teorii Carla Junga, który twierdził, że ludzie mają wrodzone preferencje w sposobie myślenia i działania, podobnie jak ktoś może być praworęczny lub leworęczny. Według tej teorii, cechy osobowości są raczej stabilne i wynikają z wrodzonych predyspozycji. Badania z zakresu psychologii osobowości pokazują, że istnieją pewne elementy genetyczne wpływające na temperament i preferencje poznawcze, co sugeruje, że nasze osobowości są częściowo uwarunkowane biologicznie.
Jednakże osobowość to nie tylko wynik biologii. Środowisko, wychowanie, doświadczenia życiowe, a także interakcje społeczne mają ogromny wpływ na to, jak nasze wrodzone predyspozycje się manifestują. Na przykład badania wykazały, że geny odpowiadają za około 40-60% zróżnicowania w cechach osobowości, co oznacza, że drugą połowę stanowi wpływ środowiska .
Czy można rozwijać cechy mierzone przez MBTI?
Chociaż MBTI mierzy preferencje osobowościowe, nie oznacza to, że te preferencje są sztywne. Są one raczej punktem wyjścia, który wskazuje, w jakim kierunku dana osoba ma naturalne skłonności. Ludzie mogą świadomie pracować nad rozwijaniem cech, które nie są ich dominującymi preferencjami. Na przykład:
- Ekstrawersja vs. introwersja – Osoba naturalnie introwertyczna może nauczyć się adaptować do bardziej ekstrawertycznych sytuacji, takich jak wystąpienia publiczne, spotkania czy networking. W praktyce oznacza to rozwój umiejętności społecznych i zwiększenie komfortu w interakcjach, które wcześniej były stresujące.
- Myślenie vs. odczuwanie – Osoba, której naturalną preferencją jest logiczne rozwiązywanie problemów (myślenie), może nauczyć się bardziej empatycznego podejścia do relacji interpersonalnych, co pozwala na większą równowagę w podejmowaniu decyzji.
- Osądzanie vs. obserwacja – Typy, które preferują planowanie i strukturyzowanie, mogą rozwinąć elastyczność w działaniu i nauczyć się reagować na dynamicznie zmieniające się warunki, co może być szczególnie przydatne w niestabilnych środowiskach pracy.
Z psychologicznego punktu widzenia, możliwe jest rozwijanie tzw. funkcji pomocniczych (tych, które nie są dominujące w profilu MBTI danej osoby). Proces ten często zachodzi naturalnie w ciągu życia, szczególnie w odpowiedzi na wymagania środowiska. Na przykład badania wskazują, że w miarę dojrzewania osoby stają się bardziej elastyczne w używaniu różnych sposobów myślenia i zachowania .
Teoria rozwoju osobowości
Jednym z kluczowych założeń rozwoju osobowości jest to, że możemy rozwijać zarówno nasze dominujące cechy, jak i te, które są mniej preferowane. Psychologowie zajmujący się rozwojem osobowości, jak Robert Kegan, zwracają uwagę na to, że rozwój człowieka to proces dynamiczny, a osobowość może się zmieniać wraz z nabywaniem nowych doświadczeń .
Dodatkowo badania dotyczące neuroplastyczności pokazują, że mózg ludzki ma zdolność do przekształcania się w odpowiedzi na nowe wyzwania i doświadczenia. Oznacza to, że poprzez systematyczną pracę nad określonymi cechami, możemy rozwijać te aspekty naszej osobowości, które nie są naszą naturalną preferencją .
Adaptacja i równowaga
Jednym z ważnych aspektów rozwoju cech MBTI jest adaptacja. Praca, relacje społeczne czy zmiany życiowe mogą wymagać od nas rozwijania cech, które nie są naszą naturalną preferencją. Na przykład lider zespołu musi wykazywać cechy zarówno analityczne (myślenie), jak i empatyczne (odczuwanie), nawet jeśli jego naturalną skłonnością jest jedno z tych podejść.
W miarę jak ludzie zdobywają doświadczenia i stają się bardziej świadomi swoich preferencji, są w stanie lepiej równoważyć różne aspekty swojej osobowości. Jung sam twierdził, że celem rozwoju osobowości jest osiągnięcie indywiduacji – stanu, w którym wszystkie aspekty osobowości są zintegrowane i równoważone.
Czy więc cechy osobowości mierzone przez test MBTI (Myers-Briggs Type Indicator) są wrodzone i niezmienne, czy też można je rozwijać? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna i zależy od podejścia do osobowości oraz indywidualnych doświadczeń. Test MBTI, który dzieli ludzi na 16 typów osobowości na podstawie preferencji w czterech wymiarach (ekstrawersja vs. introwersja, intuicja vs. percepcja, myślenie vs. odczuwanie, osądzanie vs. obserwacja), jest szeroko stosowany, ale często poddawany krytyce ze względu na ograniczenia w jego naukowej wiarygodności. Mimo to daje pewien wgląd w to, jak ludzie postrzegają świat i podejmują decyzje. Pamiętajmy więc, że jest to forma zabawy w której to my bardziej testujemy test niż test testuje nas. Nasze własne konkluzje są decydujące.